Nieuw leven voor dode Markermeer

aarkundigewaarden.nl

24-09-2015 De Telegraaf  Moerasgebied wordt paradijs voor vogels én natuurliefhebbers  Mark Veldkamp Markermeer Met de Marker Wadden krijgt Nederland er een uniek natuurgebied bij. Een kolossaal moerasgebied in de Markermeer moet het biologisch dode Markermeer letterlijk nieuw leven inblazen en een paradijs worden voor vogels, vissen en natuurliefhebbers. Baggeraar Boskalis heeft het ontwerp gepresenteerd voor het 10.000 hectare grote moerasgebied ten noordwesten van Lelystad. De eilanden, in oppervlak ruim vijfmaal zo groot als de Tweede Maasvlakte, worden komend jaar aangelegd en zullen slechts enkele decimeters boven het water uitsteken. Het gebied moet een kraamkamer worden voor vissen en vogels.
Volgens boswachter André Donker van Natuurmonumenten, initiatiefnemer van het project, komt de aanleg van het gebied net op tijd. „Het Markermeer is pas ontstaan in 1976 met het sluiten van de Houtribdijk tussen Enkhuizen en Lelystad. Destijds werd niet voorzien welke impact de afsluiting op de biologische diversiteit in het gebied zou hebben.”

Rampzalig
De gevolgen bleken rampzalig, stelt Donker. „Het Markermeer heeft nauwelijks natuurlijke oevers en is niet verbonden met de zee of een rivier. Door die isolatie zit er inmiddels bijna geen leven meer in het Markermeer. Door de relatief grote diepte, zo’n vijf tot zes meter, is er voor vissen en watervogels nauwelijks voedsel te vinden op de bodem, waarop zich een dikke slibdeken heeft afgezet. Vogels laten de plas dan ook al jaren links liggen.”

Volgens Donker zal het gebied over twee jaar onherkenbaar zijn veranderd. „Het zal sterke overeenkomsten vertonen met de Waddeneilanden. Alleen ligt het in zoet water, waardoor het door andere dier- en plantsoorten bewoond zal worden. Niet het verschil tussen eb en vloed, maar de soms hoge golfslag zorgt ervoor dat het – net als de Waddeneilanden – een dynamisch gebied blijft. Het proces van kolonisatie zal zich razendsnel voltrekken, zodra het eerste opgespoten zand en slib boven water uitsteekt. Komend jaar al ligt hier een groene vlakte waarop de eerste trekvogels zullen uitrusten en bijtanken.”

Aanleg
De aanleg van de Marker Wadden is een lang gekoesterde wens van onder meer Natuurmonumenten. „We brengen een uniek gebied terug dat we in de vorige eeuw zijn kwijtgeraakt. Als gevolg van de aanleg van de Afsluitdijk en de inpoldering van de Noordoostpolder en Flevoland verdwenen moerasgebieden die aan de Zuiderzee lagen. Nederlanders zijn meesters in het inkaderen van stukken land, overal leggen we dijken omheen. Met het creëren van een nieuw laaggelegen moerasgebied keren we dit proces eindelijk eens om.”

Archipel
Met 10.000 hectare is de Marker Wadden een van de grootste herstelprojecten van West-Europa. De eilanden, paaiplaatsen en natuurlijke oevers worden gebouwd met zand, slib en klei uit het Markermeer. De nieuwe natuureilanden krijgen een haven en worden straks toegankelijk voor natuurliefhebbers en watersporters. De eerste stap bestaat uit de realisatie van een eiland met onderwaterlandschap van ongeveer 300 hectare, dat kan doorgroeien tot een archipel van ongeveer 800 hectare.

Moerasvegetatie, slikken, ondiepe plassen, kreken en daartussen brede vlechtende geulen met luw en ondiep water kenmerken het vogelparadijs.

Jachthaven
Een jachthaven, drijvend bezoekerscentrum, speelvallei voor kinderen en wandelpaden maken het mogelijk om de natuur van dichtbij te beleven. De recreatiesector is dan ook net zo opgetogen over de plannen als de natuurorganisaties. Uiterlijk 2018 worden de eerste wandelpaden voor het publiek opengesteld.

Het eerste testeiland van zes hectare, compleet met paaiplaatsen, geulen en slenken, aangelegd door Rijkswaterstaat en Natuurmonumenten, ligt er inmiddels anderhalf jaar. Volgens Donkers ontwikkelt het gebied zich boven verwachting snel. „De biodiversiteit is nu al groot. Dat belooft wat voor de toekomst.”