Sluiting kolencentrales aderlating voor havens Amsterdam en Rotterdam

24-11-2015  Financieel Dagblad  In een open brief roepen ruim zestig hoogleraren het kabinet op om alle elf kolencentrales te sluiten in 2020.‘Het einde van het kolentijdperk is onvermijdelijk’, vinden ze. Voor de Rotterdamse en vooral Amsterdamse haven zou het daadwerkelijk sluiten van de kolencentrales in Nederland grote gevolgen hebben. Rotterdam is de grootste kolenhaven van Europa. Jaarlijks wordt 30 miljoen ton kolen doorgevoerd, waarvan ongeveer 60% bestemd is voor elektriciteitscentrales. In Amsterdam, werd vorig jaar 19,5 miljoen ton steenkool overgeslagen, waarvan 70% zogenoemde energiekolen.

De elektriciteitscentrales in Nederland verstookten in 2014 10,2 miljoen ton steenkool, zo blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Bij de huidige steenkoolprijzen, gaat het daarmee om een totale markt van ongeveer€ 500 mln die zou wegvallen.

Waarschuwingslampen

Rotterdam is de grootste kolenhaven van Europa. En hoewel energiekolen‘slechts’ 4% uitmaken van de totale overslag, zou sluiting van kolencentrales in Nederland volgens een ingewijde in de Rotterdamse haven een aanzienlijke klap betekenen voor de overslagbedrijven EMO en EBS.‘Het zou een behoorlijk tonnage zijn dat verdwijnt. De waarschuwingslampen bij deze bedrijven zullen ongetwijfeld feller gaan branden.’

Hij voegt daar nog aan toe:‘Dit is een politieke beslissing en daardoor kan een verandering zeer snel gaan. Daar kunnen bedrijven zich moeilijk op voorbreiden.’ Dat is sowieso moeilijk omdat de overslagcapaciteit voor kolen nu nog echt nodig is, aldus de ingewijde uit de sector. De Rotterdamse haven verzet ondertussen al deels de bakens. Momenteel wordt druk gewerkt aan een’breakbulk’-haven, waar vloeibaar gemaakt gas (lng) vanuit grote schepen kan worden overgeheveld naar kleinere schepen die het verder Europa inbrengen.

Zwaar weer voor Amsterdamse overslag

In de tweede kolenhaven van Europa is de situatie nog prangender. Amsterdam, dat zich positioneert als energiehaven van Europa, is meer dan Rotterdam afhankelijk van de overslag van fossiele brandstoffen als steenkool. Van de in totaal bijna 80 miljoen ton die de haven vorig jaar oversloeg is bijna een kwart steenkool. Verreweg het grootste deel daarvan (70%) zijn energiekolen bestemd voor elektriciteitscentrales. En juist die markt staat onder druk. Zo kondigde Groot-Brittannië afgelopen week aan in 2025 alle Britse kolencentrales te willen sluiten en wil ook Duitsland kolenstroom gaan afbouwen ten faveure van andere meer schone energievormen als wind- en zonne-energie.

Voor kolenoverslagbedrijven, zoals OBA Bulk Terminal Amsterdam, met twee terminals een van de grootste overslagbedrijven van Nederland, lijkt daarmee zwaar weer op komst. Algemeen directeur Harm Winkeler van OBA wil desgevraagd echter niet ingaan op vragen van deze krant. Ook Harry van Rietschoten, directeur van HES Beheer, dat een groot aantal terminals in Nederland beheert, wil geen commentaar geven op de brief van de hoogleraren.

Optimistisch

De Amsterdamse haven laat desgevraagd weten voldoende groeimogelijkheden te zien de komende jaren, getuige ook de aanleg van een nieuwe grote zeesluis bij IJmuiden.’De Nederlandse havens spelen een grote rol bij in de elektriciteitsopwekking en staalindustrie in binnen- en buitenland. Circa 85% van de kolenoverslag in de Amsterdamse haven vindt zijn weg naar Duitsland’, zo laat een woordvoerder weten.’De verwachting is dat als de bruinkoolmijnen dichtgaan in Duitsland er meer kolen naar Duitsland worden geëxporteerd. De vraag naar Duitsland is afgelopen jaren ook gegroeid omdat het zijn nucleaire energie afbouwen. Zo’n 10% van de kolenoverslag is bestemd voor centrales in Nederland.’

 

Auteurs   Bert van Dijk en Pieter Lalkens