Nieuwe sluis niet milieuvriendelijk

26-08-2016 IJmuider Courant In een brief van Rijkswaterstaat (RWS) over de voortgang van de bouw werd gemeld dat 6 juli de vaarweg van en naar de Middensluis op het Noordzeekanaal succesvol was omgelegd naar het zuiden. Wie de rode stippellijn op de foto van deze wijziging bekijkt, ziet dat schepen die in of uit de Middensluis varen, behendig langs het westelijke sluisdeurhoofd van de nieuwe zeesluis moeten sturen. Zo vlak langs het uitsteeksel zelfs, dat de Middensluis alleen nog schepen mag en kan schutten met een lengte van minder dan 125 meter (de sluis is 220 meter lang!) en een breedte van 19 meter (de sluis is 25 meter breed!). De eerste keer dat schepen dit traject bevaren zijn zij verplicht een loods aan boord te hebben!
 
Daarnaast is bij de nieuwe zeesluis gekozen voor nivelleren via gaten in de sluisdeur. Dat betekent dat ruim 60 miljoen liter zeewater bij vloed de sluiskolk van 500 x 70 x 18 meter instroomt via openingen in de sluisdeur. In de huidige Noordersluis gebeurt deze waterstand-regeling via zogeheten langsriolen waarbij het water veel sneller en gelijkmatiger de sluiskolk in- en uitstroomt. Een TU-Delftstudie van Jeroen Bonnes geeft echter aan dat nivelleren via deurgaten ongewenst is voor grotere sluizen vanwege de veel langere schuttijden voor schepen. Voordeel van nivelleren via sluisdeurgaten is dat een dergelijke uitvoering veel goedkoper gerealiseerd kan worden. Misschien dat BAM/OpenIJ onder andere door af te zien van langsriolen en te kiezen voor sluisdeurgaten erin geslaagd is zo’n beperkt budget te vragen voor realisatie van de sluis? Rijkswaterstaat heeft zo’n 500 miljoen euro aan budget voor deze sluis maar BAM/OpenIJ heeft de bieding gewonnen door te beloven de klus te klaren voor slechts 350 miljoen.
 
Aan deze ’zuinigheid’ hangt een onverkwikkelijk ’prijskaartje’, zeker voor de bewoners van de IJmond en de gebieden grenzend aan het Noordzeekanaal, inclusief Amsterdam:
1. Doordat schepen langer dan 125 meter en breder dan 19 meter moeten uitwijken naar de nieuwe zeesluis betekent het dat deze sluis straks veel meer schepen te schutten heeft dan de huidige grote zeesluis. Alle schepen die vanwege de scherpe vaarbocht te groot zijn voor de Middensluis, moeten geschut worden in de nieuwe zeesluis;
2. Doordat het schutten veel meer tijd kost dan via de huidige Noordersluis, zullen de grote scheepsmotoren en die van de extra te schutten schepen vanaf 125 meter lengte heel veel meer ongewenste uitstoot de lucht inblazen. Deze schepen moeten immers gedurende een wellicht tweemaal langere tijdsperiode in de sluis met stationair draaiende motoren het schutten afwachten.
Dat afwachten kan overigens tamelijk onstuimig zijn doordat het water in grote beroering wordt gebracht, vanwege de instroom of uitstroom door de sluisdeurgaten. Vulstralen zorgen voor onrustige ligging van de schepen en hogere troskrachten dan het geval is bij gelijke schepen in de huidige Noordersluis.
 

Het langzame schutten van schepen, ook de schepen vanaf 125 meter lengte, heeft twee grote nadelen, die voor bewoners uit de wijde omgeving schadelijk is:
1. De luchtkwaliteit in de regio zal veel meer belast worden dan milieustudies pretenderen, terwijl de omgeving door met name Tata Steel al zo zwaar belast wordt. Grote havens hebben de beschikking over elektrische aansluitingen voor schepen zodat zij hun motoren kunnen uitschakelen. De sluis heeft dat niet.
2. Verzilting van het achterland van het Noordzeekanaal tot aan Amsterdam zal wellicht tweemaal heviger gaan zijn dan met de huidige Noordersluis het geval is. Dit heeft onder meer met de slechte zout/zoetwaterscheiding te maken die het gevolg is van nivelleren via sluisdeurgaten.
3. Een heel ander onaangenaam aspect van de vernieuwingen in het sluizencomplex kan liggen in de minder veilige vaarroute van en naar de Middensluis. Wanneer een schip de Middensluisdeur zou rammen, heeft dat als consequentie dat veel meer kleine schepen gebruik moeten maken van de nieuwe zeesluis. Dit omdat gedurende enige tijd niet meer van de Middensluis gebruik kan worden gemaakt.
 

Het gevaar van de omgelegde Middensluis- vaarroute is een feit waar weinig aan veranderd kan worden. Maar het nivelleren via sluisdeurgaten zou wellicht nog wel aangepast of verbeterd kunnen worden, door alsnog te kiezen – op grond van uiterst belangrijke milieu- en gezondheidsaspecten – om langsriolen toe te passen in de nieuwe zeesluis. Dat is duurder, maar RWS heeft nog zo’n 150 miljoen euro op de plank liggen.
Het zou een trieste zaak zijn als Bam/OpenIJ de bieding kon winnen door een zeer goedkope realisatie van het project aan te bieden, en dat er vervolgens om een dergelijk commercieel motief veel schade toegebracht zou worden aan de gezondheid van zoveel bewoners.

(c) IJmuider Courant 2016 alle rechten voorbehouden
Andere kranten: Noordhollands Dagblad