Energiebesparing amper af te dwingen

04-05-2018 Trouw De verplichte energiebesparing door tienduizenden bedrijven dreigt uit te lopen op een farce. Praktische problemen en privacyregels staan effectieve controle in de weg. Dat vrezen de inspecteurs die toezicht moeten houden op deze besparing, die jaarlijks moet optellen tot de energievraag van een miljoen huizen.

Volgens de wet Milieubeheer moeten opgeteld 100.000 bedrijven die nog veel gas en elektra gebruiken, hun energie flink terugschroeven. Het gaat dan niet alleen om fabrieken, maar ook om winkels, kantoren en horeca. In het Energieakkoord is afgesproken dat deze bedrijven, zodra een controleur erom vraagt, zelf moeten bewijzen welke investeringen ze daartoe doen. Bijvoorbeeld door te investeren in energiezuinige apparatuur of door over te stappen op besparende led-verlichting.

Of dat bewijs er ook echt komt, is de vraag. Want de milieucontroleurs kunnen de bedrijven namelijk niet aanschrijven omdat ze niet beschikken over de daartoe benodigde informatie, zoals adresgegevens, maar ook informatie over het huidige energieverbruik.

Tijdrovend
Alleen van de grootste energieslurpers, vooral fabrieken, zijn deze gegevens standaard bekend, zegt Gérard Bouman, directeur van de koepel van alle 29 gemeentelijke omgevingsdiensten van Nederland. Maar voor de tienduizenden andere bedrijven moeten allerlei openbare registers worden uitgeplozen, en moeten controleurs op pad om het energieverbruik van bedrijven per postcodegebied in kaart te brengen. “Uiterst tijdrovend”, zegt Bouman. Voor effectieve controle ontbreekt dan iedere tijd, laat staan dat handhaving mogelijk is.

De inspecteurs zouden hun werk wel goed kunnen uitvoeren als ze de beschikking krijgen over gegevens die energienetbeheerders hebben verzameld over het energiegebruik door het bedrijfsleven. “Pas als dat wel gebeurt, kunnen we structureel handhaven”, zegt Hansjurgen Heinen, energiecontroleur bij omgevingsdienst Veluwe IJssel. Met een complete bedrijfslijst kan er in één keer een handhavingsbrief de deur uit naar alle bedrijven. Daarin kunnen per sector te nemen maatregelen komen te staan, zodat bedrijven niet kunnen weigeren.

Privacy
Maar in de Elektriciteits- en Gaswet, waaraan deze beheerders zich moeten houden, staat dat deze gegevens in principe vertrouwelijk zijn. De landelijke Autoriteit Consument en Markt (ACM) ziet op deze vertrouwelijkheid toe. Ook de bedrijfsorganisaties, verzameld in koepel VNO-NCW, willen niet dat de controleurs een complete lijst krijgen. Ze vinden het een inbreuk op hun privacy als de bedrijfsgegevens rond energie naar buiten komen. De informatie belandt dan weliswaar niet op straat, maar ook het afstaan van gegevens aan controlediensten kan volgens bedrijven niet door de beugel. De vraag is, juridisch gezien, of energienetbeheerders wel een kale lijst met bedrijven mogen geven, verschoond van alle details die mogelijk commercieel gevoelig liggen.

Provinciaal akkoord
In Gelderland kijken ze of ze dat kunnen afspreken, met de lokale organisaties van het eigen, provinciale energieakkoord. De lokale netbeheerder Alliander denkt er intern over na om hieraan mee te werken, door een lijst met louter bedrijfsnamen en -adressen te geven. Het is wel mogelijk dat waakhond ACM dan een onderzoek start, of dat een bedrijf een rechtszaak aanspant. De voorzitter van het Gelderse energieakkoord, oud-wethouder van Lochem Thijs de la Court, is daar gelaten onder. Volgens hem kan een eventuele procedure ook positief uitpakken, zodat structurele handhaving toch nog gaat lukken.

Verplichte besparing staat in de wet
De wet Milieubeheer eist dat 100.000 bedrijven energiezuinig worden. Het gaat om alle bedrijven die meer dan 50.000 kWh stroom en 25.000 kuub gas verslinden. Dit is industrie, maar ook een groot deel van alle winkels en kantoren en horeca. Ze moeten zuinige apparaten kopen. Dat kost bedrijven geld, opgeteld honderden miljoenen. Maar het levert ze wel structureel lagere energiekosten op. Elke maatregel die een bedrijf binnen vijf jaar terugverdient, is verplicht.

De wet bestaat al twintig jaar. Jarenlang ontbrak elk toezicht, energiebesparing kreeg geen prioriteit. Overheden willen nu handhaven, om vervuiling en CO2-uitstoot te beperken en milieu- en klimaatdoelen te halen.
Om aan de wet te voldoen, kunnen bedrijven overstappen op led-verlichting

Auteur: FRANK STRAVER