Gemeenten: Rijk nodig bij vervangen aardgas

03-05-2018 De Volkskrant Energie-omschakeling kost duizenden euro’s per woning, Nederland moet snel van het aardgas af, maar de gemeenten die hierin vooroplopen, willen meer financiële en praktische steun van het kabinet.

Huiseigenaren in wijken die als proeftuin zijn aangewezen, zitten met talloze vragen.
Ze vrezen dat zij op kosten worden gejaagd. Dat blijkt uit een rondgang van de Volkskrant.
Wethouders van pioniers Utrecht, Woerden en Wageningen zeggen dat het Rijk moet bijspringen in de door hen aangewezen aardgasvrije proefwijken. Utrecht en Woerden zijn al in botsing gekomen met particuliere huiseigenaren. Die kregen te horen dat ze hun woning moeten aanpassen voor 2030. Die opdracht vereist een investering van een paar duizend euro tot 30 duizend euro, volgens een schatting van voorlichtingsinstantie Milieu Centraal.

De botsingen in Utrecht en Woerden leggen een belangrijke politieke kwestie bloot: wie gaat de energietransitie betalen? Het kabinet wil dat Nederland per 2050 van het gas af is en ziet daarbij een cruciale rol weggelegd voor de 380 gemeenten. Samen met wooncorporaties, energieleveranciers en bewoners moeten die ervoor zorgen dat woningen en bedrijfspanden overgaan op bijvoorbeeld de warmtepomp.

Wethouder Lot van Hooijdonk (Utrecht, GroenLinks) zegt desgevraagd niet te weten wie de aanpassingen moet betalen in proeftuin Overvecht. ‘Het moet hoe dan ook goedkoper worden. Anders komt deze omschakeling niet van de grond.’

In Nederland moeten zo’n 7,2 miljoen huizen worden aangepast. 31 gemeenten, waaronder naast Utrecht ook Woerden en Wageningen, hebben in 2017 beloofd te beginnen met één wijk die van het gas wordt afgekoppeld. Het ministerie van Binnenlandse Zaken kiest dit jaar zelf ook nog twintig wijken die dienen als proeftuin. Voor de aanpassingen in de huizen daar is 90 miljoen euro beschikbaar. ‘Betrokkenheid van de bewoners is hierbij cruciaal’, zegt een woordvoerder. ‘Samen moeten we tot betere en goedkopere oplossingen komen, en tot een andere manier van financieren, waarbij ook rekening wordt gehouden met een lagere energierekening.’

De gemeenten vinden dit niet genoeg. ‘Er moet meer ondersteuning van het Rijk komen met geld en kennis’, zegt wethouder Lara de Brito (Wageningen, GroenLinks). ‘Wij krijgen een opdracht waarvoor niemand een oplossing heeft; wij zijn de eersten en iedereen kijkt mee.’

‘In deze aanloop hebben we steun van het Rijk nodig, omdat de aanpassingen voor gasvrij wonen zichzelf nog niet terugverdienen’, zegt de Woerdense wethouder Hans Haring (D66). ‘Dan krijg je huiseigenaren niet mee. En er zijn ook mensen die het geld ervoor niet hebben.’

Expert Puk van Meegeren van Milieu Centraal begrijpt dat sommige gemeenten al begonnen zijn. ‘Afgesproken is dat in 2021 alle gemeenten voor alle wijken een transitieplan moeten hebben. Gemeenten die hier nog niet over nadenken, zijn rijkelijk laat.’

‘Het baart ons zorgen dat sommige gemeenten een aardgasvrije wijk aanwijzen zonder dat de bewoners weten wat ze moeten doen’, zegt ook woordvoerder Hans André de la Porte van de Vereniging Eigen Huis. ‘En wie moet het betalen?’

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten zegt niet anders te kunnen dan al beginnen, gezien de tijd. ‘Er wordt keihard gewerkt, men hoeft niet bang te bang zijn. Maar we moeten de mensen wel meekrijgen. Want deze transitie is groter dan bij voorbeeld de decentralisatie van de zorg in 2015.’

Auteur: CHARLOTTE HUISMAN